Дэлхийн байгаль хамгаалах сан (WWF)-гийн Монгол дахь хөтөлбөрийн газар дэлхийд нэн ховор монгол бөхөн хамгааллын ажлын хүрээнд Ховд, Говь-Алтай аймгийн нутагт булгийн эхийг хашиж хамгаалах ажлыг санаачилан талуудтай хамтран амжилттай хийж байгаа. Энэ ажилд экоклубын сурагчид идэвхтэй оролцож мониторинг хийдэг.

Тус байгууллага 2018 оноос эхлэн 17 булгийг сонгож экоклубын сурагчидтай хамтран мониторинг хийж эхэлсэн түүхтэй. Экоклуб, сум орон нутгийн зүгээс булгийн эх хамгаалах ажилд маш идэвхитэй хамтран оролцдог. 2023 оны байдлаар монгол бөхөнгийн бүс нутгийн 2 аймгийн 8 сумын хэмжээнд малын тоо толгойн татвар болон сум хөгжүүлэх сангаас 115 сая төгрөгийг булгийн эх хамгаалалд орон нутгийн зүгээс гаргасан нь чамгүй амжилт юм. Сум орон нутагтай хамтран булгийн эхийг сонгож, хашиж хамгаалсны дараагаар экоклуб мониторингийн ажлыг сумын байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч, байгаль хамгаалагч нартай хамтран хийдэг юм байна.

Дэлхийн байгаль хамгаалах сан (WWF)-гийн Монгол дахь хөтөлбөрийн газрын баруун бүсийн салбарын Мэдээлэл, харилцааны мэргэжилтэн Э.Галбадрах” Булгийн эхийг хаших бол эхлэл. Харин хашсаны дараа ямар өөрчлөлт гарч байгааг мэдэх нь уг ажлын үнэ цэнийг тодорхойлж өгдөг. Энэ үүднээс харвал мониторинг маш чухал. Ялангуяа энэ ажилд сурагчдыг татан оролцуулснаар экологийн мэдлэгээ дээшлүүлэх, ач холбогдлыг нь ойлгох төдийгүй том зургаар харвал усны үнэ цэнийг сайн мэдэж авдаг. Багаасаа байгаль хамгаалалд оролцсон хүүхдүүдийн хандлага нь ч эерэг болдог. Мониторингийн хувьд мэргэжлийн хүмүүсийн зааврын дагуу ажилладаг. Булгийн хүчил шүлтлэг буюу PH, ундарга, урсгал, ногоон ургамлын өөрчлөлт, мөстөж хөлдсөн талбай, булгаас ундаалдаг малын судалгаа, мөн тухайн булгаас ундаалдаг зэрлэг амьтдын тоо зэрэг олон төрлийн судалгаа хийдэг. Ингэснээр булгийн эхийг нь хамгаалснаар хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг тогтоодог” хэмээн ярилаа.

Мониторинг тогтмол хийх нь малчид, сум орон нутаг, байгаль орчны чиглэлийн мэргэжлийн болон судалгааны байгууллагуудад хэрэгтэй мэдээлийн сан бий болох, мониторинг дээр суурилсан зохицуулалт хийх зэрэг олон талын ач холбогдолтой юм.

Ололт амжилт ч цөөнгүй байна. Үүний нэг жишээ нь, экоклубын сурагчид, сумынхаа байгаль хамгаалагч болон байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч  нартай хамтран хэмжилт судалгаа хийсэн булгийн мэдээллийг Сав газрын захиргаанд илгээдэг. Улмаар Сав газрын мэргэжилтэн Байгаль орчны мэдээллийн сангийн www.eic.mn вэб хуудсанд байршуулах замаар хамтран ажилладаг ажээ.